Een kop vol zorgen!?!

© Nele Desseyn

Nele is psychologe en gedragstherapeute. Ze is bovendien ook suicidepreventiewerker bij het Centrum voor Geestelijke Gezondheid Largo.

Ze engageert zich in het project Zot van ’t Boeren en we vroegen haar hoe dat nu zit met de zelfmoordcijfers in de land- en tuinbouw.

Hier haar verhaal:

Er wordt weleens gezegd dat land- en tuinbouwers een aparte groep is en een specifieke aanpak verdient binnen de geestelijke gezondheidszorg. Is dat eigenlijk zo? Komt depressie veel voor bij land- en tuinbouwers? Zijn land- en tuinbouwers vatbaarder voor depressie dan andere zelfstandigen? Hoe gaan land- en tuinbouwers om met problemen? En wat kunnen ze doen om hun geestelijke gezondheid te verbeteren?

Het zelfmoordcijfer in België ligt 1,5 keer hoger dan het Europees gemiddelde.

West-Vlaanderen kent de hoogste zelfmoordcijfers in vergelijking met andere provincies. Vaak wordt beweerd dat het hoge aantal land- en tuinbouwers in deze provincie het cijfer doet stijgen. Uit buitenlands onderzoek blijkt echter dat cijfers onafhankelijk zijn van het aantal land- en tuinbouwers.

Land- en tuinbouwers worden met heel wat elementen geconfronteerd op het bedrijf. Sommige daarvan vormen een risico in het ontwikkelen van depressie en/of zelfmoordgedachten. Financiële problemen, eenzaamheid en relatieproblemen zijn de grootste boosdoeners. Dit laatste zou vooral bij boeren van middelbare leeftijd zijn. Bij de oudere boeren spelen dan weer de financiële problemen en het nakende pensioen de grootste rol. Daarnaast geven ook het onvoorspelbare weer, de tijdsdruk en de vele administratie de nodige stress.
We zouden kunnen zeggen dat heel wat factoren die land- en tuinbouw voldoening geven, echter tegelijk een risico inhouden voor het ontwikkelen van depressie en/of zelfmoordgedachten. Het zichzelf de baas zijn, brengt een grote administratieve rompslomp met zich mee. Het aannemen van een bijbaan is vaak tegelijk een deuk in het zelfbeeld van de boer. Aanwezigheid in het florerende verenigingsleven kan ook de nodige druk met zich meebrengen (niet willen onderdoen, angstig zijn voor beoordeling, …). De liefde voor dier en/of plant die aan heel wat voorwaarden en regels is gebonden.

Er is nooit slechts 1 oorzaak van een depressie en/of een zelfmoord. Wanneer een boer zelfmoord pleegt, is dat eerder na een opeenvolging van verschillende problemen die ernstige gevolgen kunnen hebben. Denk maar aan een mogelijke verkoop van de boerderij bij scheiding, of de voortzetting van het bedrijf die in gedrang komt na ruzie tussen ouders en kind(eren) – niet zelden tussen vader en zoon. Sommige boeren hebben al iemand in hun omgeving verloren door zelfmoord; wat een niet te onderschatten indruk nalaat. Ook vermoeidheid en slapeloosheid kunnen aan het lijstje worden toegevoegd.

Hulp is achter veel hoeken en kanten te vinden. Helaas laten boeren zich zelden zien in voorzieningen die hulp kunnen bieden. Dit zowel in de gemeentelijke dienstverlening (voor praktische ondersteuning) als in de geestelijke gezondheidszorg (voor psychische ondersteuning). Hun trots en onafhankelijkheid en het weinige geloof in het feit dat hulpverlening hen kan ondersteunen, zitten in de weg. Bovendien laat de drukte van het bedrijf wat ruimte voor zorg vaak niet toe. Boeren blijven echter niet bij de pakken zitten en nemen zelf initiatief of zoeken zelf een eigen uitweg. Deze actiegerichtheid siert hen, doch maakt hen ook kwetsbaar.

Heb je eens een mindere dag? Dat kan iedereen overkomen. Wanneer je het echter vaak hebt, in combinatie met minder energie, slaap- en/of eetproblemen, minder concentratie en rusteloosheid, dan is het echter raadzaam om je huisarts te raadplegen om te voorkomen dat je in een depressie wegzakt. Hij/Zij luistert, brengt je ervaring(en) in kaart en kan samen met jou naar gepaste ondersteuning zoeken.

Indien je niet altijd goed in je vel zit en je wil er met iemand over praten, dan kan je steeds terecht bij je huisarts en in het Centrum Algemeen Welzijn in jouw buurt. 24u op 24u staat ook Tele-Onthaal ter beschikking op het gratis en anoniem telefoonnummer 106.

Als je vragen hebt over zelfmoord, of je maakt je zorgen om iemand in je omgeving, dan kan je best eens surfen naar www.zelfmoord1813.be. Daarop is alle informatie of het thema zelfmoord te vinden. Heb je geen pc of ben je er niet zo handig in? Dan ken je ook bellen (gratis, anoniem, 24/24) naar het nummer 1813.

In Vlaanderen is er het Vlaams Actieplan Suicidepreventie waarin heel wat organisaties met hun specifieke acties werkzaam zijn. Zo vind je op www.fitinjehoofd.be 10 tips om gezond in je hoofd te blijven. Er zijn ook tal van acties naar kwetsbare groepen ((jonge) zelfmoordpogers, nabestaanden na zelfdoding, mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid, …). Kom je in je werkveld in contact met suïcidale personen? Dan kan de suicidepreventiewerking van de CGG jou en jouw organisatie ondersteunen. Alle informatie is terug te vinden op www.zelfmoord1813.be

Het Leaderproject Zot van (‘t) Boeren onderneemt acties om de kloof tussen land- en tuinbouwers en de geestelijke gezondheidszorg te dichten. Meer informatie is te verkrijgen via de website www.zotvantboeren.be of via geert@zotvantboeren.be

Auteur en bronnen: nele.desseyn@cgglargo.be